Nog even en dan zit het er voor mij weer op. Op het moment van schrijven staat mijn backpack al op me te wachten, over een paar uur ben ik op weg terug naar Nederland. Naar huis, hoewel dat impliceert dat ik de afgelopen drie maanden niet ‘thuis’ was. Maar inmiddels zijn het appartement waar ik een kamer heb gehuurd, de moskee ernaast, de drukke straten en het chaotische verkeer in het centrum van Ramallah een tweede ‘thuis’ geworden. Die backpack staat dan ook niet alleen symbool voor het teruggaan, maar ook voor het weggaan, het achterlaten en het afscheid nemen. Zo’n tweede thuis blijf je toch altijd een beetje missen, zo herinner ik me nog dat ik afgelopen najaar tijdens het werken aan mijn analyses regelmatig met een weemoedig gevoel uit het raam staarde, bijna met een gevoel van heimwee naar mijn eerste periode in Ramallah. Wie lang in het buitenland verblijft, voelt zowel daar als in Nederland een gemis van die andere plek. Met het vliegveld als de uliteme place in between: afscheid nemend van het ene thuis kijk je alweer uit naar het andere.

Vaste falafeltent
Hoe moet dat zijn voor een correspondent, die hier niet drie maanden maar drie (tot vijf) jaar zit? Je bouwen een vriendenkring op, zet vaak samen met collega’s de bloemetjes buiten en creëert je eigen routines in het hectische leven in een stad als Tel Aviv of Jeruzalem. Je zijn hier voor je werk, maar keert terug met veel meer dan werkervaring. Na je tijd in het Heilige Land ga je misschien door naar een andere locatie in weer een nieuw land, waar dezelfde integratieproblemen zich (wellicht in een andere vorm) zullen voordoen. De vaste falafeltent wordt verruild voor een vaste bratwursten- of sushitent, de gezellige buren in het appartementencomplex voor een stel einzelgängers. Een nieuw netwerk opbouwen, vreemde talen leren, fixers zoeken en opnieuw die sprong in het diepe wagen.

Gewenning, maar toch ook daar al snel een plekje wat ‘thuis’ genoemd kan worden. Correspondenten als moderne nomaden. Vrienden kijken met afgunst naar jouw avontuurlijke leventje, hun rustig voortkabbelende huisje-boompje-beestje bestaan is niet voor jou weggelegd. Of sleep je partner en eventuele kinderen vrolijk mee? Achter elke buitenlandcorrespondent.

Veranderen
Maar misschien ga je wel weer terug naar Nederland, waar je achter een vast bureau op de redactie kruipt en al snel weer in de routine van vroeger schiet. Toch zal ook dan niet alles hetzelfde zijn. De periode in het buitenland verandert jou en je omgeving. Het leven in Nederland wordt niet op pauze gezet en gaat verder zonder jou – terwijl jouw herinneringen statisch zijn en niet mee veranderen.

Is het ‘thuis’ dat je achterlaat hetzelfde waar je naartoe terugkomt? Vrienden maken nieuwe vrienden, verliezen contact met elkaar omdat jij de bindende factor was. Maanden later kunnen ze nog lachen over ‘weet je nog toen Piet’ of ‘en toen zei Heleen’. En dan bedenk jij dat je op het moment van die anekdote falafel zat te eten in je favoriete tentje om de hoek, of een interview hield met een hoge pief in de Palestijnse of Israëlische politiek. Mooie tijden.

Nomadenbestaan
Maar laat ik niet te melancholisch worden. Het beroep van buitenlandcorrespondent lijkt dan misschien een nomadenbestaan, de meeste correspondenten zouden niets liever willen. Ze genieten van hun afwijkende leven, van de nieuwe cultuur die ze moeten doorgronden en van hun werk voor de Nederlandse media. Bikkelen is het soms, vooral voor de freelancers. Maar voor geen goud zouden ze willen ruilen met hun collega’s ‘op de redactie’.

En die drie jaar, dat weet je van tevoren. Daar leef je naartoe, en dan is het ook wel goed. Zo ervaar ik dat tenminste: in mijn laatste weken zoek ik al wat meer contact met vrienden en familie in Nederland, plan ik afspraken bij de fysiotherapeut en lunches met vriendinnen. En ja, de UB, daar zal ik veel uren slijten deze zomer. Schrijvend aan mijn scriptie, terugdenkend aan mijn tijd hier en aan de mensen die ik heb leren kennen.

Thuis, maar toch ook niet helemaal.

Lisanne Oldekamp woont in Ramallah, waar zij haar afstudeeronderzoek doet naar Nederlandse correspondenten, Palestijnse en Israëlische journalisten en internationale en lokale persbureaus. Voor De Buitenlandredactie houdt ze een blog bij over haar bevindingen en ervaringen. Op Twitter: @LisanneOldekamp

De man naast mij, een journalist, steekt een sigaret op en begint weer driftig op zijn laptop te typen. Het is kwart voor vier, de deadline voor de krant is al over een kwartier. Tegenover hem pakt zijn collega ook een sigaret. “Hoe dichterbij we bij vier uur komen, hoe meer we gaan roken”, grapt hij.

Ondertussen wacht ik op Benny Antiporda, president van de National Press Club van de Filipijnen. Hij is nog even bezig, dus krijg ik een kopje koffie van een jongen in een polo. Die verdwijnt daarna weer op de achtergrond, om te wachten tot één van de twee journalisten bij mij aan tafel iets van hem willen.

Op bezoek bij ‘the president’
Wanneer me wordt verteld dat meneer Antiporda me kan ontvangen, wil ik mijn kopje koffie pakken om mee te nemen. De journalist naast me begint meteen te schreeuwen dat ik dat niet mag doen, ik ben hier immers voor ‘the president’. De jongen in polo verschijnt weer en loopt achter me aan met mijn kopje.

In het enorme kantoor staat Antiporda me op te wachten. Op zijn zwarte shirt staat ‘Justice for journalists’. De Filipijnen staan op de derde plek in de ranglijst van landen waar de meeste journalisten straffeloos worden vermoord. In de afgelopen tien jaar zijn er 55 moorden onopgelost gebleven, waaronder 34 tijdens de Maguindanao Massacre in 2009. Deze moorden hebben bijna altijd te maken met politici of rijke Filipino’s die niet blij zijn met wat er over hun geschreven of gezegd wordt.

Journalisten moeten omgaan met wapens
Tijdens het interview vertelt Antiporda dat de overheid niks doet tegen de moorden op journalisten. “Op deze manier worden journalisten een bedreigde soort in de Filipijnen. Ze kunnen hun beroep niet meer naar behoren uitoefenen. Journalisten horen pennen vast te houden, niet geweren.”

Toch raadt hij alle journalisten aan om te oefenen met schieten en een geweer te dragen. Je weet maar nooit. Zelf is Antiporda niet bang. Hij wordt een paar keer per maand bedreigd, maar is “a good shooter” en heeft twee politie-escorts en een heleboel bewaking.

Na afloop van het interview krijg ik een beker groene ijsthee en een pizzapunt in mijn handen gedrukt door één van de secretaresses van Antiporda. Terwijl ik op een stukje peperoni kauw, bedenk ik me hoe blij ik ben dat ik in Nederland als journalist een politicus gewoon moeilijke vragen kan stellen en niet daarna voor altijd over mijn schouder hoef te kijken. Een Rutger Castricum zou het niet lang volhouden in dit land.

Hoewel op de dollar ‘In God We Trust’ staat en elke Amerikaanse president elke toespraak afsluit met ‘God Bless America’ is er toch een grote groep christenen in de VS die meent tot een onderdrukte minderheid te behoren. Fox News speelt hier elk jaar aan het eind van het jaar handig op in door de ‘War on Christmas’ breed uit te meten.

En hoewel het pas juni is heeft Rick Perry, korstondig presidentkandidaat en gouverneur van Texas, afgelopen week zijn krabbel onder een wet gezet om deze onderdrukking van het christendom, en onderdrukking van religie in het algemeen, op scholen in zijn staat tegen te gaan.

Een citaat uit de wet:

“A school district may educate students about the history of traditional winter celebrations, and allow students and district staff to offer traditional greetings regarding the celebrations, including ‘Merry Christmas,’ ‘Happy Hanukkah,’ and ‘happy holidays.”

Perry had ook nog wat te zeggen na het tekenen van de wet:

At an event to celebrate the new measure, Perry declared, “I’m proud we are standing up for religious freedom in our state. Freedom of religion doesn’t mean freedom from religion.”

Afgezien van hoe overbodig deze wet is (ooit een grote stad als New York gezien in december? Kerst is niet bepaald in de verdrukking), raakt Perry’s redenering in bovenstaand citaat kant noch wal. Natuurlijk betekent ‘freedom of religion’ ook ‘freedom from religion’. Perry is een christen, en zou niet blij zijn als hem de islam, het boeddhisme of een andere religie wordt opgedrongen.

De vermeende War on Christmas is overigens wel ergens goed voor. Het geeft komieken als Jon Stewart van de Daily Show altijd voldoende ammunitie voor hun programma in december.

Beyond Your World NL zoekt twee startende talentvolle journalisten, fotografen, filmmakers of andere enthousiaste creatievelingen die de ambitie hebben om verhalen te maken in Marokko (augustus / september). Bij voorkeur met kennis van en affiniteit met de Marokkaanse cultuur.

Interesse? Stuur dan vóór 28 juni je motivatiebrief (maximaal 1 A4’tje), je CV en eventuele eerdere publicaties of portfolio naar Elleke van Uhm (elleke[a]lokaalmondiaal.net) met in de onderwerpregel “Sollicitatie Themareis Marokko”.

Meer info op de site van Lokaalmondiaal.

Een Zuid-Afrikaanse vriendin vertelde mij afgelopen week enthousiast dat ze eind dit jaar op vakantie gaat naar de Verenigde Staten. Direct erachteraan zei ze komend weekend haar vader op te zoeken. ‘Ik ben wel een beetje zenuwachtig,’ zei ze, ‘wat hij van die reis vindt.’

Eigenlijk wist ze het antwoord al. ‘Hij gaat zeggen dat het geldverspilling is.’

Ik keek haar verbaasd aan. ‘Wij zwarte Zuid-Afrikanen vinden dat je geld, zeker zo’n enorm bedrag, moet uitgeven aan tastbare zaken,’ beantwoordde ze mijn blik. ‘Aan spullen die lang meegaan.’

Van ervaringen kun je niet eten, herinneringen vervliegen. Een dure auto heb je voor jaren.

Ik lachte. ‘Ik zie juist een dure auto als geldverspilling.’

Vreemd is het toch, bedacht ik, dat ik nog altijd word verrast door dit soort verschillen in denken. Ik vergeet vaak dat veel van mijn Zuid-Afrikaanse vrienden nu weliswaar heel redelijk verdienen, maar dat zij ooit zijn opgevoed in de townships, in armoede.

Ervaringen opdoen, reizen bijvoorbeeld, is natuurlijk een luxe. Wie honger lijdt heeft minder behoefte ‘de wereld te zien’, die heeft meer primaire behoeften. En bij wie lange tijd arm is geweest, blijft de angst om ooit weer tot armoede te vervallen vaak lang latent aanwezig. Alleen voor wie altijd in luxe heeft geleefd, kan postmaterialisme een na te streven doel worden.

Overlevingsmechanisme
En toch past een mens zich in andere opzichten zich juist opvallend snel aan. Zo slalomde ik afgelopen dinsdag vrij onbewogen om een lijk heen, op weg naar voetbal. De dode man lag op straat, om de hoek van mijn huis. Hij moest vlak voordat ik arriveerde zijn doodgeschoten. De politie kwam pas net ter plaatse – al zegt dat in Zuid-Afrika niet alles. Het bloed stroomde uit zijn voorhoofd.

In Nederland was ik geschokt geweest. In Zuid-Afrika hoort het er gek genoeg een beetje bij. Ik voelde me er niet opeens onveiliger door, juist omdat een gevoel van onveiligheid in Zuid-Afrika onbewust altijd aanwezig is. Je maakt je dat gevoel eigen zonder je er verder nog bewust mee bezig te houden. Dat moet ook wel, anders blijf je aan de gang. Het is een overlevingsmechanisme.

Maar tegelijkertijd blijf je op andere punten dus juist hangen in een gevoel van thuis, denk je er niet over na of mensen in een ander, armer land graag willen reizen, of die drang van Nederlanders normaal is, of juist de afwezigheid ervan bij veel Zuid-Afrikanen. Je gaat er onterecht haast automatisch van uit dat reislust ook bij anderen bestaat – omdat je er niet over nadenkt.

Ook een overlevingsmechanisme, denk ik. Want als je er steeds bij stil zou staan hoe bevoorrecht je (als Nederlander) bent, zou er nauwelijks nog ruimte zijn om van die bevoorrechte positie te genieten. De luxe van bevoorrecht zijn is nu juist dat je niet altijd helemaal kunt bevatten dat de meerderheid van de mensen dat (per definitie) niet is.

Jelle Rietveld fotografeerde in de eerste week van juni mensen die zich verzamelden op het Taksim-plein in Istanbul. Mensen van alle lagen van de bevolking die demonstreerden tegen het verdwijnen van Gezi Parkı, premier Erdogan en het politieoptreden tegen de mensen op het plein.

Vannacht werd het Taksimplein ontruimd, de politie zette traangas in en waterkannonnen met chemicaliën. Dit waren de gezichten op het Taksim-plein:

Elif (19), student

Elif. Foto Jelle Rietveld

Ik ben hier sinds zondag 2 juni. Ik ben van mening dat dit een onschuldig protest is en ik wil mijn steun betuigen.

Selim (32), interieur Ontwerper

Selim, Foto Jelle Rietveld

Ik wil geen minister-president die zich altijd bemoeit met de levensstijl van mensen, die altijd probeert dingen met behulp van zeer slecht taalgebruik op te leggen. Wij, de inwoners van Turkije, zijn nooit door enige weerstand geweest en dat zullen we waarschijnlijk ook nooit meer.

Yusuf (76), gepensioneerd

Yusuf, Foto Jelle Rietveld

Ik ben hier omdat ik sinds ik jong was al een sociaal-democraat ben en ik geloof in democratische rechten.

Merve (25), actrice

Merve. Foto Jelle Rietveld

Ik ben hier voor mijn eigen vrijheid, omdat de politie geweld gebruikt en ik ben hier om onze rechten te verdedigen, de rechten die ons zijn afgenomen.

Dit is een selectie foto’s van het werk van Jelle Rietveld. Op zijn site zijn meer portretten te zien. Enkele daarvan verschenen vrijdag al in Het Parool. De foto’s zijn door de fotograaf voor De Buitenlandredactie beschikbaar gesteld.

Anne Saenen. Foto: Mirjam van den Berg

Bio: Anne Saenen (1982) studeerde History & African Studies in Londen en werkt – na een paar jaar in Nederland te hebben gewerkt – als freelance correspondent en producer voor onder andere de NOS en EenVandaag. Anne houdt een online portfolio bij op haar website. Op Twitter: @annesaenen

Waarom Londen?

Correspondent worden is altijd mijn grote droom geweest. Maar ik heb nooit bewust voor Groot-Brittannië gekozen. Ik ben voor het eerst in Londen terechtgekomen toen ik een uitwisseling deed aan City University tijdens de opleiding journalistiek. Na deze uitwisseling wist ik dat ik nog niet op Londen uitgekeken was, maar mijn diepe interesse lag bij Afrika en het Midden Oosten. Na de studie journalistiek en ruim een jaar werkervaring, besloot ik verder te studeren en ging op zoek naar een universiteit waar de geschiedenis en politiek van Afrika centraal stond. Online stuitte ik op de School of Oriental and African Studies…in Londen! De combinatie van een Afrika-studie en Londen: metropool en media-stad, daarover hoefde ik toen niet lang na te denken.

Hoe (en wanneer) ben je toen correspondent geworden?

Daar is moeilijk een datum aan vast te pinnen. Ik woonde en studeerde natuurlijk al een aantal jaar in Londen. Na mijn studie liep ik stage bij NOS Bureau Londen. En daarna werkte ik voor de Afrika Redactie van de Wereld Omroep. Ik reisde daarvoor elke week een paar dagen naar Nederland. Tegelijkertijd deed ik losse opdrachten in Londen voor verschillende Nederlandse omroepen. Totdat ik uiteindelijk een vastere aanstelling kreeg als plaatsvervangend correspondent voor de NOS. Dat is nu ongeveer een jaar geleden. Ik denk hier zeker nog de komende paar jaar te blijven

Wat deed je voor het correspondentschap?

Voor ik permanent naar Londen vertrok heb ik mijn diploma aan de School voor Journalistiek in Utrecht gehaald en werkte ik voor RTV West, het NOS Jeugdjournaal en de Haagsche Courant.

Welke verhalen wil jij als correspondent vertellen?

Pfoe, er zijn hier zoveel verhalen te vertellen. Welke verhalen zou je niet willen vertellen? Ik ben geïnteresseerd in een breed scala aan onderwerpen. Soms ben ik weleens bang dat het er teveel zijn. Zware politieke en economische verhalen kunnen razend boeiend zijn, en ook heel belangrijk. Maar waar ik ook erg van hou zijn onderwerpen over subculturen of portretten van bijzondere karakters. Zulk soort opvallende en persoonlijke verhalen, zijn vaak ook de verhalen die blijven hangen bij het publiek.

Waar moest je het meest aan wennen toen je in Londen ging wonen?

Ik vond het in het begin best moeilijk, en nog steeds wel eens, te begrijpen wat Britten nou echt bedoelen. Wij Nederlanders zijn heel direct in onze communicatie. Zogenaamde ‘eerlijkheid’ staat bij ons hoog in het vaandel. Gewoon zeggen waarop het staat. In Groot-Brittannië wordt dat als onbeleefd ervaren. Wat Britten zeggen is vaak een understatement, maar soms ook niet. ‘Quite good’, bijvoorbeeld, kan briljant betekenen, maar ook ver onder de maat. Of een ‘slight problem’ kan toch een groter probleem blijken dan je in eerste instantie zou denken.

Anne Saenen. Foto: Mirjam van den Berg

Wat is het moeilijkste aan werken in Engeland/Verenigd Koninkrijk?

De Britse pers is heel kritisch. Soms wel eens iets te aanvallend en kritisch. En daardoor zijn de autoriteiten, maar ook het Britse publiek heel wantrouwig tegenover journalisten. En dat maakt het werken hier niet altijd makkelijk. Vooral in de grote steden.
Voor Eenvandaag produceerde ik eens een reportage over de Britse verkiezingen. Ik was op zoek naar zelfstandig ondernemers die voor de camera wilden vertellen wat zij van de gevestigde politiek vonden. Niet zo’n probleem, zou je denken. Maar niemand wilde voor de camera verschijnen. Aan het einde van een dag leuren, nam ik een taxi naar het station. En tot mijn grote vreugde begon de chauffeur ongevraagd af te geven op alles wat met politiek te maken had. De prachtigste vox-pops vlogen om mijn oren. Ik vroeg hem of we hem konden interviewen en dat kon. De volgende dag zouden wij, de crew, hem ontmoetten. ’s Morgens kreeg ik nog bericht van hem, maar ‘s middags verscheen hij niet op de afgesproken locatie. We belden zijn taxi bedrijf. Zonder verdere uitleg werd ons verteld dat onze chauffeur naar huis was gegaan. De tijd begon te dringen. We hadden nog meer afspraken en een terugvlucht op de agenda. We besloten nog een kijkje te nemen bij de pub die onze chauffeur in het voorgesprek genoemd had. Daar aangekomen vertelde de barman dat hij zojuist aan de bar had gezeten. Sterker nog, zijn pint bier stond er nog. Maar onze taxichauffuer leek van de aardbodem verdwenen. Hij was duidelijk voor ons op de vlucht geslagen. Schijnbaar uit plotselinge angst voor de camera. En waar die achterdocht ineens vandaan kwam? Dat weet ik nog steeds niet.

Op welke productie ben je tot nu toe het meest trots?

Ik denk op diezelfde reportage voor EenVandaag, omdat ik mijn hoofd koel hield en stug doorging met de zoektocht naar geschikte interviewkandidaten. Dat betekende dat we alle pubs en kleine ondernemingen van het dorp die middag zijn afgegaan om in korte tijd hun vertrouwen te winnen. Wat voor ons een droog onderwerp leek, bleek bij de Britten gevoelig te liggen. En die grote camera hielp ook al niet. Na heel wat inspanning spraken we twee ondernemers met een goed verhaal en was de verslaggever op tijd op het vliegveld.

En op welke absoluut niet?

Ik ben minder tevreden over een reportage over het drankgebruik van jongeren in Groot-Brittannië. Ook hier gold weer dat een schijnbaar makkelijke opdracht een bijna onmogelijke bleek. We wilden uitgaande jongeren filmen die een aardig slokje ophadden om te zien wat Britse jongeren beweegt zoveel te drinken in het weekend. Omdat er een ploeg werd ingevlogen, zat ik aan een bepaalde avond vast. Ik heb hemel en aarde bewogen om een groep jongeren te vinden met wie we die avond op pad konden. Maar niemand wilde gefilmd worden tijdens een avondje uit. Uit angst dat beelden op het internet zouden verschijnen of omdat ze het Britse cliché niet wilden bevestigen. En als we wel mee mochten van de feestbeesten dan gaf de club of bar waar ze van plan heen te gaan ons geen toestemming binnen te filmen. Uiteindelijk hebben we genoeg prachtige beelden van straalbezopen jongeren. Maar we hebben geen groepje kunnen volgen met wie we de volgende dag bijvoorbeeld na konden praten. Dat was jammer.

Wie zijn je opdrachtgevers? Doe je er ook niet-journalistiek werk naast?

Ik werk alleen als journalist. Als plaatsvervangend correspondent voor de NOS en voor een Brits sportvideo productiebedrijf. Verder doe ik regelmatig losse opdrachten voor verschillende Nederlandse omroepen.

Hoe onderscheid je jezelf van andere correspondenten in het Verenigd Koninkrijk?

Daar houd ik me niet zo bewust mee bezig. Al denk ik wel dat je als freelance correspondent multimediaal moet zijn. Verder denk ik dat het belangrijk is dat je je aan de zogenaamde basisregels van een freelancer houdt. Gewoon doen wat je belooft, dan ben je al een heel eind op weg. Opdrachtgevers zitten vaak niet op Oscarwinnende reportages te wachten, maar wel op een gedegen verslag dat op tijd binnen is. Die Oscars komen later wel.

Hoeveel uur per week werk je gemiddeld? Wat is de verhouding bureau-/veldwerk?

Het aantal uren dat ik werk varieert per week. Dat ligt mede aan de nieuwsgebeurtenissen, maar ook aan het aantal diensten dat ik ingeroosterd ben. Op het moment heeft bureauwerk de overhand, maar ook dat verschilt per opdracht.

Op welke manieren gebruik je als journalist sociale media en waarom?

Om sociale media kun je als correspondent niet meer heen. Ik maak gebruik van verschillende sociale platforms, maar moet daarbij wel toegeven dat ik nog niet zo’n fervent twitteraar ben. Al verschillende malen ben ik succesvol door collega’s en vrienden overtuigd van de pure noodzaak van Twitter. Vandaar dat ik op dit moment een serieuze poging doe mij in dit medium te verliezen. Waarschijnlijk raak ik binnenkort verslaafd en kan ik me geen leven zonder dagelijkse tweets meer voorstellen.

Wat is jouw gouden tip voor journalisten die correspondent willen worden?

Het klinkt zo voor de hand liggend, maar het is uiteindelijk de enige manier: ‘verzin een list’ en vertrek. Daarmee bedoel ik dat je wel een plan voor jezelf moet hebben en niet geheel zonder voorbereiding op reis moet gaan. Tegelijkertijd zal je toch een zeker risico moeten nemen door je spullen te pakken en gewoon te gaan.

Hoe vriendelijk het mannetje van het postkantoor van Cuenca me ook altijd te woord staat, vorige week had ik toch echt de neiging hem over de balie heen te sleuren en hem duidelijk te maken dat ik de totale inefficiëntie, de stroomstoringen en de overbodige bureaucratie spuugzat ben. De laatste twee weken was ik namelijk al vijf keer voor niks naar het postkantoor geweest om een pakketje op te halen, dat er al in maart was aangekomen.

Ooit verkeerde ik in de veronderstelling dat de “Correos del Ecuador” net als elk ander zichzelf respecterend postbedrijf mensen in dienst had, genaamd postbodes, die de post thuis komen bezorgen. Die illusie is maanden geleden al doorgeprikt. Postpakketjes moet ik echt zelf komen halen op het postkantoor middenin het centrum van de stad.

Het eerste telefoongesprek
Zo ook het postpakketje waar ik vorige week donderdag over werd gebeld:
- “Señor.. Argan?.. Meisturboerrie?!?”
- “Goedemorgen, mevrouw van de post”
- “Er ligt hier al sinds maart een pakketje voor u. Heeft u een pen? Dan geef ik u de code zodat u het op kunt komen halen: CC 00575634NL. Neemt u 5 dollar mee?”
- Ehm.. Waarom is die 5 dollar? Strafport? Heeft de verzender niet genoeg gefrankeerd of zo?
- Nee hoor, dat zijn standaardkosten voor de afhandeling bij de douane.
- Grrrr..gracias..

Posts wegen zijn ondoorgrondelijk
Maar de volgende dag op het postkantoor kon ik het pakketje helaas nog niet meenemen, want omdat het er al drie maanden lag is een speciale procedure gestart en moest de aanvraag die ik deed om mijn eigen pakketje op te halen eerst van hogerhand goedgekeurd worden. Posts wegen zijn ondoorgrondelijk.

Dat ik niet wist dat er een pakketje voor me was aangekomen en ze me er pas gisteren over belden, deed er uiteraard niet toe. “Komt u dinsdag maar terug”, zei het vriendelijke mannetje achter het loket dat me altijd uitstekend helpt.

Nog een telefoontje en een nieuwe code
Maar maandag werd ik al gebeld door een ietwat geïrriteerde mevrouw die zich afvroeg waarom ik mijn postpakketje nog niet was op komen halen. Na even op mijn tong gebeten te hebben, beloofde ik vriendelijk de volgende dag weer naar het postkantoor te komen.

Toen ik al bijna opgehangen had, gaf ze me nog gauw een andere code (31565546), waarmee ik eerst bij de bank een betaling van 54 dollarcent moest doen. Waarom was mij onduidelijk, maar na enig doorvragen bleek dat ik die extra kosten ook op het postkantoor kon betalen, maar dan werd het bedrag wel verdubbeld.

Urenlange stroomstoring
Dinsdag aan het begin van de middag meldde ik me vol goede moed, maar wel bezweet van het pittige klimmetje naar het centrum, bij het loket ‘Paquetes’. Daarachter was het pikdonker. Het vriendelijk mannetje vertelde me dat helaas de stroom was uitgevallen en hij daardoor ook niet in het computersysteem kon, dus of ik over een paar uur terug kon komen.

Na de lunch in ons restaurant weer terug via de vrijwel altijd verstopte wegen in het historische centrum om daar al direct te constateren dat het donker was, de postbeambten verveeld op de grond zaten en ik dus wederom een half uur van mijn tijd had verspild.

Om vier uur gaat de bank dicht
Woensdag heb ik maar even een postsnipperdag genomen, maar gistermiddag zou ik dan eindelijk mijn pakketje gaan bemachtigen. Dus weer omhoog via de kasseien van Cuenca. Wel via een omweg, omdat er weer eens een of andere kinderoptocht door de straten trok.

Foto Arjan Meesterburrie

Dat was niet het geval, maar ik zei hem dat zijn collega me aan de telefoon had verteld dat ik het ook hier aan de balie van het postkantoor kon voldoen. Daar wist hij niks van, ik moest toch echt morgenochtend even naar de bank om dat bedragje te storten. “Morgenochtend?!?”, vroeg ik verontwaardigd. “Ja, want het is nu tien over vier en de bank gaat altijd om vier uur dicht”

En toen ging bij mij heel even het licht uit.

54 cent storten bij de bank
De volgende dag toch maar weer vol goede moed op naar het centrum en vijf muntstukjes van 10 centavos en vier van 1 centavo uit mijn portemonnee gegraaid en aangesloten in de altijd lange rijen bij de bank. Drie kwartier later bleek ik niet 54 cent, maar 55 cent te moeten betalen. Om de meneer van de bank te pesten heb ik daarom maar met een 20 dollar-biljet betaald.

Opgelucht dat ik nu eindelijk mijn pakketje zou kunnen bemachtigen toog ik naar het een paar honderd meter verderop gelegen postkantoor. Met een triomfantelijke glimlach overhandigde ik het betaalbewijs van de 55 cent, maar er was toch nog een probleempje.

Volgens het immer glimlachende mannetje lag het pakket inmiddels in Quito. “Que?!?”, vroeg ik verbijsterd in de hoop dat ik zijn uitleg in het Spaans niet helemaal goed begrepen had. “Het pakketje is teruggestuurd naar Quito, omdat het hier al zo lang lag. Als u dinsdag terugkomt en 5 dollar betaalt kunt u het meenemen.”

“Zo gaat dat nu eenmaal in Ecuador”
Als kersvers Ecuadoraan heb ik al lang geleerd dat alles hier meer gedoe en tijd kost dan strikt noodzakelijk om het maar eens eufemistisch uit te drukken. Maar vijf keer voor niks op en neer naar het postkantoor, terwijl het hun werk is om brieven en pakketten van A naar B te brengen en daar dan als ontvanger ook nog eens 5 dollar 55 voor te betalen, gaat me toch echt te ver.

En het ergste is nog dat mijn schoonfamilie en vrienden hun schouders ophalen als ik dit verhaal vertel: “Ach ja, zo gaat dat nu eenmaal hier in Ecuador.” Blijkbaar ben ik dus nog lang niet goed ingeburgerd.

Aan de ene kant is het natuurlijk heerlijk dat Ecuadoranen zich niet zo snel druk maken en daardoor ook veel relaxter in het leven staan, maar aan de andere kant houdt het dit soort idiote bureaucratische procedures wel in stand en kost dat niet alleen privé-personen maar ook bedrijven veel kostbare tijd.

Ladies and gentlemen: “I’ve got it!”
Bij poging zes op deze dinsdag heb ik het postpakketje eindelijk meegekregen. Ik moest natuurlijk nog wel even drie handtekeningen op allerlei formulieren zetten en de 5 dollar voldoen, maar dat betekende gelukkig wel een happy-end van dit moderne Ecuadoraanse drama in zes bedrijven. Een happy-end met boeken, chocola en drop.

Het is nu tijd om te beginnen met de zoektocht naar het pakket dat mijn neef ruim een maand geleden op de post heeft gedaan.

Klassenverschillen in Egypte zijn groot en de kans dat je ooit uit de klasse waarin je geboren bent komt, is klein. Hoger op de sociale ladder kom je in ieder geval niet.

Het is een van de dingen waar ik hier maar niet aan kan wennen en die bovendien nog eens rare uitwerkingen kan hebben. Een voorbeeld: niet zo lang geleden loop ik over straat met een vriend die zelf aardig in de slappe was zit.

Hij krijgt zo ongeveer een hartverzakking als ik vrolijk gedag zwaai naar onze vuilisman. “Hoi! Alles goed?” In Cairo komt de vuilnisman aan huis het afval inzamelen. Iedere buurt heeft zo zijn eigen vuilnisophaler. Nasser komt bij ons om de dag langs en de twee minuten die het duurt om ons vuilnis de gang op te tillen keuvel ik wat met hem over koetjes en kalfjes.

Duivel
‘Wat doe jij nou?!’, roept mijn vriend verschrikt uit, met een blik in zijn ogen alsof hij net de duivel in hoogsteigen persoon heeft gezien. “Ik ken hem, dat is onze vuilnisman’, zeg ik, een vage hoofdbeweging richting de straat makend. ‘Dat weet je toch?’, voeg ik er een beetje geirriteerd aan toe. “Twee dagen geleden heb je nog geholpen ons afval aan hem mee te geven.”

“Je zegt toch geen gedag tegen de vuilnisman?!?” Ik kijk hem niet-begrijpend aan. “Pardon?” Er volgt een onsamenhangend verhaal over hoe ‘jullie Westerlingen’ geen verstand hebben van klassen, rangen, standen, etc. Zijn punt is dat Nasser de vuilnisman uit een extreem lage klasse komt, en door in het openbaar te erkennen dat ik hem ken, verlaag ik me tot zijn klasse. Dat kan niet, klasse-technisch gezien. Dat hoort niet bij mijn stand.

Klasse apart
“Maar ik ben buitenlandse, wij zijn toch een klasse apart?”, probeer ik nog grappig te zijn. Maar mijn vriend gaat er serieus op in: “Dat maakt het juist alleen maar erger. Van buitenlanders denkt de gemiddelde Egyptenaar toch al dat jullie er geen enkele moraal of waarden op na houden. Door vrolijk naar je vuilnisman te zwaaien denkt nu iedereen dat je een affaire met de man hebt, of op z’n minst heimelijk verliefd op hem bent. Waarom zou je jezelf anders in het openbaar zo voor gek zetten?”

En terwijl ik nog naar een weerwoord zoek instrueert hij verder: “Tegen mensen die je auto parkeren of wassen, de bedienden in de supermarkt of de beveiligers van je appartementencomplex zeg je in het openbaar ook geen gedag.” Het klinkt bijna als een bevel, waarop ik hem vriendelijk uitleg dat dit dan een van die ‘culturele’ regels is die ik eigenwijs aan mijn laars ga lappen.

Veters
Ik was bovenstaand voorval al weer bijna vergeten toen ik afgelopen weekend in de auto zat met twee Egyptische vrienden. De een was in geuren en kleuren tegen de ander aan het vertellen over een meisje dat hem geprobeerd had te versieren in een cafe. “Het was een ontzettend mooi meisje”, zwijmelt hij en vervolgens beschrijft hij in detail hoe ze eruit zag, van haar make-up en kapsel tot aan de veters van haar schoenen.

“Leuk!”, zeg ik. “Wanneer zie je haar weer?” Waarop mijn twee vrienden me hartelijk uit beginnen te lachen. Ik kijk niet-begrijpend van de bestuurdersstoel naar de achterbank en weer terug. “Ze is niet zijn klasse, no way dat hij met haar uit kan gaan”, legt de vriend die achter het stuur zit uit. “Hoe weet je dat nou?” zeg ik. “Jij hebt haar niet eens gezien!”

“Hij heeft toch tot in detail beschreven hoe ze eruit ziet? Nu weet ik precies van welke klasse ze is. En dat is niet dezelfde als die van hem”, gaat hij verder.  “En dus kan ik niet met haar uit. Helaas pindakaas.”, klinkt het ietwat sip vanaf de achterbank.

Ouders
“Want als hij dat wel zou doen”, doceert de bestuurder nog even verder, “dan krijgt hij zijn ouders op zijn dak. Die zouden een relatie met iemand uit een lagere klasse nooit toestaan. Dat is een schande voor de hele familie.” De zaak flessen gaat niet. “Je kunt wel in hele dure kleren gaan lopen zodat je afkomst beter lijkt, maar iedereen in de buurt weet toch wel wat de sociale status van je familie is.”

Ik vertel hen het verhaal van de vuilnisman. “De hele buurt denkt nu dat je een oogje op hem hebt, ja”, beamen ze. “Of, eh, erger.” Er komt bij mij niet meer uit dan: “wat een bekrompen arrogante asociale houding” en zij blijven steken op “buitenlanders begrijpen klasseverschillen niet.” Een van hen legt nog wel uit dat helemaal negeren inderdaad wat asociaal is, dus een korte hoofdknik is meestal een goede oplossing. “Maar jouw gezwaai was wel een beetje teveel van het goede. Daar gaan mensen gelijk andere dingen bij denken.”

Nou is Nasser een aardige vent, maar met zijn bruine tanden, gele nagels en ongekamde haar niet echt mijn type. Maar om hen nou op straat kapot te negeren omdat hij toevallig minder fortuinlijk geboren is dan ik gaat me wat te ver. Dan denkt op straat maar lekker iedereen dat ik verliefd ben op de vuilnisman.

De Tsjechische president Milos Zeman lust wel een glaasje wijn. Zes om precies te zijn. Per dag. En als slaapmutsje drinkt hij schijnbaar ook nog een paar borrels.

Niet zo gek dus dat Zeman al een paar keer stomdronken in het openbaar verscheen. Onlangs kwam ook de minister van Financiën Miroslav Kalousek in opspraak nadat hij in beschonken toestand een radiointerview had gegeven. Dronken politici: het gebeurt regelmatig in Tsjechië en wordt hier eigenlijk best normaal gevonden.

Uit een recent onderzoek van het nationale instituut voor verslavingszorg, de Tsjechische Jellinek zeg maar, is gebleken dat een meerderheid van de Tsjechen dronken politici tolereert. Op zich niet verbazingwekkend, want uit datzelfde onderzoek is naar voren gekomen dat Tsjechen samen met de Denen de grootste drinkers van Europa zijn.

Gewoon een virus
In het onderzoek staat dat de meeste Tsjechen openbaar dronkenschap vaak geen reden vinden voor een politicus om op te stappen. Zij zetten het op de elfde plaats, ver achter machtsmisbruik en belangenverstrengeling (daar kan overigens ook nog het nodige over gezegd en geschreven worden).

Toch ging een recent openbaar optreden van Zeman ook de meeste Tsjechen te ver. Vorige maand verscheen hij waggelend en zwetend op de ceremonie van de Tsjechische kroonjuwelen. Hij moest zich regelmatig aan de muur vastklampen om niet om te vallen. Een kardinaal schoot hem te hulp om hem overeind te houden. Bekijk hier een compilatie van de ceremonie:

Overigens beweerde Zeman na afloop dat hij gewoon een virus had. Deze opmerking leidde tot spontane acties op Facebook in Tsjechë waarbij mensen dronken foto’s van zichzelf publiceerden met daaronder de tekst: ‘ik heb gewoon een virus.’

Gewoon erg moe
Het radiointerview van Kalousek zorgde ook voor verontwaardigde reacties. Niet alleen omdat hij nauwelijks uit zijn woorden kwam en regelmatig lange stiltes liet vallen, maar vooral omdat hij zichzelf tegensprak. Eerder had Kalousek namelijk laten weten dat ondernemers die waren getroffen door de overstromingen gecompenseerd zouden worden door geen, of minder, belasting te hoeven betalen.

In het interview zei Kalousek echter dat noch hij, noch de Tsjechische regering de macht heeft om dat daadwerkelijk uit te voeren. Dit werd hem uiteraard niet in dank afgenomen. Het excuus van Kalousek over zijn interview (dat al na drie vragen door de presentatrice werd beëindigd): hij was gewoon erg moe omdat hij al een paar dagen niet had geslapen.

Luister hier naar het interview met Kalousek: